شەش نوێنەری بزووتنەوەی کەمئەندامان و سست ئەندامان لە ترسان ئەو هاوکارییەی لە سەر ناوی گرووپی ڕابێژان بواری کەمئەندامێتی، لەگەڵ دەوڵەت هەیانبووو هەڵیانوەشاندەوە. ئەم گرووپە لە سەر ئەرکی حوکوومەت، خەریکی ئامادەکردنی ئەو ڕێکارە بوون کە لە دانی کەسی یارمەتیدەر (personlig assistans)دا بڕیاردەر بێت. مووچەی مانگانەی وەها کەسێک لە ڕێی سندووقی بیمەوە دەدرێت.

گوێ لە سەرجەمی ڕاپۆرتەکە بگرە

گرووپی ڕابێژان لەم چەند ڕۆژەی رابردوودا ڕێکاری پێشنیارانەی خۆی لە ٩١ لاپەڕەدا بڵاو کردەوە، نوێنەرانی بزووتنەوەی کەمئەندامان خۆیان لە گرووپەکە و هاوکاری لەگەڵ سندووقی بیمە (Försäkringskassan) و دەستەی بەڕێوەبەرایەتیی کۆمەڵایەتی (Socialstyrelsen) کێشایەوە و گوتیان ئەم ڕاپۆرتە تەنیا بۆ ئەوە دەبێت کە بخرێتە ناو سەتڵی زبڵەوە.

سوێدییه‌ کوژراوه‌کان ئه‌فسه‌ری سێستاره‌ یۆهان پالملیۆڤی 28 ساڵان و ئه‌فسه‌ری یه‌کستاره‌ گوننار ئاندێرسۆنی 31 ساڵانه‌ و هه‌ردووکیان نیشته‌جێی ستۆکهۆڵم بوونه‌ و ته‌نانه‌ت سه‌ربازه‌ برینداره‌که‌ش.

به‌ڵام ئه‌مه‌ی که‌ له‌ هێزه‌ سوێدییه‌که‌ی ئه‌فغانستان ڕووی داوه‌، هه‌ڵوێستی وه‌زیری به‌رگریی سوێد ـ ستێن تۆلیفۆرش ـ ـی له‌مه‌ڕ چاوخشاندنه‌وه‌ به‌ به‌شدارییه‌که‌ چه‌کداره‌که‌ی سوێد له‌ ئه‌فغاستان نه‌گۆڕیوه‌.

ئه‌و ژنانه‌ی تاوانیان له‌ ڕوودا ئه‌نجام ده‌درێت، له‌و شێوازهی دادگه‌ و سیستمی دادپارێزیی سوێد‌ گه‌لێک ڕازین. ئه‌مه‌ ـ به‌پێی ڕؤژنامه‌ی داگێنس نیهێته‌ر ـ ڕاپۆرتێک دیاری خستووه‌ که‌ ئه‌نجوومه‌نی به‌رگرتنی تاوان ئه‌نجامی داوه‌. ڕاپۆرته‌که‌ش له‌ 37 هه‌زار لێوه‌دوان و ڕای ئه‌و که‌سانه‌ پێکه‌وه‌ نراوه‌ که‌ تاوانیان له‌ دژدا کراوه‌ و، که‌ له‌ نێوه‌یان زیاتر شیوه‌ی دادپارێزییه‌ سوێدییه‌که‌ و جۆره‌ به‌پیره‌وه‌چوونیانیان به‌دڵه‌. به‌ڵام جیاوازیی نێوان گرۆی جیاوازی که‌سی وا گه‌وره‌ بووه‌ و ئه‌مه‌یش پێوه‌ندیی به‌ جۆری ئه‌و توانانه‌وه‌ هه‌بووه‌ که‌ له‌ دژیان ئه‌نجام دراون. ئه‌وانه‌ی که‌ هه‌ست ده‌که‌ن یاسا باشی پێشوازیی نه‌کردوون قوربانییه‌ ده‌ره‌کییه‌کانی تاوانن و پیاوی به‌ته‌مه‌ن. به‌ڵام ئه‌وانه‌ی دزییان لێ کراوه‌ زۆر له‌ پێوه‌ندیی نێوان له‌گه‌ڵ پۆلیس ڕازین.

ئه‌و وڵاتانه‌ی که‌ له‌ پاڵاوتنی هه‌ڵبژارده‌ی وڵاتانی به‌شداری کۆتاییه‌کانی جامی تۆپی پێی ئه‌ورووپا له‌ گرۆلهکه‌ی سوێد به‌شدارن، هولاند و فینلاند و مۆلداڤیا و سان مارینۆن. ئه‌مه‌ دوێنێ ئاشکرا بوو کاتێک نۆ گرۆی پاڵاوتنی هه‌ڵبژارده‌ی وڵاتانی ئه‌ورووپا له‌ تیروپشکێکدا یه‌کاڵا بووه‌وه‌ که‌ له‌ وارشۆی پۆلۆنیا ئه‌نجام درا و دیاره‌ کۆتایی پاله‌وانێتی جامی ئه‌ورووپا له‌ پۆلۆنیا و ئۆکراینا ئه‌نجام ده‌درێت. دوای تیروپشکه‌که‌ لایه‌نه‌ سوێدییه‌ پێوه‌ندیداره‌کان ئاکمه‌که‌یان زۆر به‌دڵ بوو. ڕاهێنه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی سوێد ئێریک هامرێن ـ به‌ نموونه‌ ـ له‌م باره‌یه‌وه‌ گوتی هه‌ستێکی خۆشم پێدا گه‌ڕا.

هامرێن هۆلاندی به‌ لاوه‌ باشترینی هه‌ڵبژارده‌ی گرۆپه‌که‌یه‌، چونکه‌ له‌ پاڵاوتنی وڵاتانی به‌شداری جامی تۆپی پێی جیهانیدا سه‌رنجی هامرێنی ڕاکێشاوه‌ و گوتی ده‌مێنیته‌وه‌ که‌ سوێد و مه‌جه‌رستان و فینلاند له‌م گرووپه‌دا به‌ربه‌ره‌کێی یه‌کتر بن.

دیاره‌ برنده‌ی نۆ گرووپه‌که‌ ڕاسته‌وخۆ به‌شداری کۆتاییه‌کانی جامی ئه‌ورووپا 2112ده‌بن، باشترین دووه‌می گرۆکانیش هه‌روه‌ها. به‌ڵام دووه‌مه‌کانی تر له‌ یاریی یه‌کلاکردنه‌وه‌دا به‌ره‌نگاری یه‌ک ده‌بنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی چواریان به‌شدار کۆتاییه‌کان بێت و یاریی گرووپه‌کانیش له‌ سێپته‌مبه‌ر یداهاتوودا ده‌ست پی ده‌که‌ن.

دوو ئه‌فسه‌ری سوێدی و دیلامنج ـ وه‌رگێڕ ـ ـێکی ئه‌فغانی دوێنێ ـ یه‌کشه‌ممه‌ ـ له‌ ئه‌فغاسنتان کوژران کاتێک به‌ده‌م‌ پاسکردنی ڕێگه‌وه‌ ته‌قه‌یان لێ کرا. سه‌ربازێکی سوێدیش بریندار بوو که‌ به‌ نه‌خۆشخانه‌ گه‌یه‌ندرا.

سوپاسالای سوێد سڤێرکه‌ر یۆرانسۆن  ـ له‌ کۆنفرانسێکی ڕۆژنامه‌گه‌ریدا که‌ دوێنێ له‌ مه‌ڵبه‌ندی هێزی به‌رگریی سوێددا به‌سترا ـ دوێنێی به‌ ڕۆژێکی قورس بۆ خۆی و بۆ هێزی به‌رگریی و هه‌موو سوێد دانا و ڕایگه‌یاند که‌ دوێنێ له‌ یانزه ‌و سێ خوله‌ک به‌ کاتی سوێد و دوو و سیسێ خوله‌کی پاشنیوه‌ڕۆ‌ی ئه‌فغانستان ده‌سته‌ پیاده‌ سوێدییه‌که‌ ده‌ستڕێژیان لێ کرا و له‌ ئه‌نجامدا چواری ده‌سته‌که‌ ئه‌وه‌نده‌ سه‌خت پێوه‌ بوون، که‌ سیانیان به‌ هۆی برینه‌کانیانه‌وه‌ گیانیان له‌ ده‌ست دا و یه‌کێکیشیان هێشتا برینداره‌. سوپاسالای سوێد گوتیشی: له‌ چرکه‌ساتی وادا بیری من و ئێمه‌ومانان بۆ که‌سوکار، بۆ ئه‌و خێزانانه‌ ده‌چێت که‌ کوڕێ خۆیان و، ئه‌و کچه‌ ده‌ستگیرانانه‌ی که‌ خۆشه‌ویستی خۆیان و ئه‌و هاوه‌ڵانه‌ ده‌چێت که‌ هاوڕێی خۆیان له‌ ده‌ست ده‌ده‌ن.

Bo cara yekem e Riksteater ya Swêdî şanoyekê bi zimanê kurdî pêşkêş dike û digerîne li neh bajarên Swêdê.

Guhdar bike: Pasewan

پاش چل ڕۆژ بێسەروشوێن بوونی دەرکەوت کە "مەدینە مەمی" لە قووڵایی دوو میتریی کۆخەمریشکی ماڵەوەیان بە قۆڵبەستکراوی و دانیشتوویی، چاڵ کراوە. پشکنینی پزیشکی یاسایی دەریخست کە زگ و سییەکانی پڕ بووبوون لە خۆڵ. ئەمەش نیشانەی زیندەبەچاڵ کرانێتی. گومان دەکرێ کە مەدینە لە بەر ئەوەی هاوڕێی پیاوی هەبووە، بە پاساوی شەرەف کوژرابێت.

حامید ئەنساری باوکێکی کورد و سیدار ئیگیت، خوێندکارێکی گەنج، لە یەکەم کاردانەوە و هەستی خۆیان پاش بیستنی ئەم هەواڵە، بۆ زایەڵە دەدوێن!

ئه‌و بڕه‌ پاره‌ زیاده‌یه‌ی بۆ به‌رگرتن له‌ کاری له‌شفرۆشیی  بۆ پۆلیس ته‌رخان کرابوو به‌ پێی پیویست به‌کار نه‌هێنراوه‌. هه‌ربۆیه‌ نیوه‌ی ئه‌و پاره‌یه‌ که‌ سه‌رجه‌م 17 ملیۆن کرۆنه‌ ده‌کێشرێته‌وه‌. یه‌کێک له‌و که‌سانه‌ی که‌ چه‌ندین ساڵه‌ دژ به‌ له‌شفرۆشی کاری کردووه‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گه‌شه‌پێدان له‌ چالاکی ڕێکخراوی کڵێسایی له‌ یۆتۆبۆری کاری کردووه‌ شێل لارشۆنه‌ که‌ ڕه‌خنه‌ له‌ که‌موکورتی کاره‌کانی پۆلیس ده‌گرێت.

ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ هاوڵاتییان توانای دانه‌وه‌ی ئه‌و قه‌رزانه‌یان نییه‌ که‌ له‌ڕێیی نامه‌ی ئه‌له‌کترۆنی ته‌له‌فۆنی که‌ به‌ قه‌رزی ئێس ئێم ئێس ناسراوه‌ وه‌ریان گرتووه‌. له‌ ماوه‌ی ساڵی ڕابوردوودا نزیکه‌ی 36 هه‌زار داوا بۆ ناردنی فه‌رماننامه‌ی دانه‌وه‌ی قه‌رز نێردراوه‌ته‌ ده‌ستگه‌ی کۆکردنه‌وه‌ی پاره‌ی ده‌وڵه‌تیی کرونوفوگده‌ن. ژماره‌ی ئه‌و داوایانه‌ مانای له‌سه‌دا سی داوا زیاتره‌ به‌راورد به‌ ساڵی پێشتر. 

هه‌موو منداڵێک که‌ له‌ سویددا ده‌ژی ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌شی که‌ بێ مۆڵه‌تن مافی خوێندن و به‌شدارییان له‌ چالاکییه‌کانی خوێندگادا هه‌یه‌ و ده‌بێت مافی خزمه‌تگوزارییه‌کانی تایبه‌ت به‌ خوێندنگا بیان گرێته‌وه‌. ئه‌مه‌ له‌ و ڕاپۆرته‌دا هاتووه‌ که‌ لێکۆڵه‌وه‌ر مارگارێتا ئۆباری ئه‌مڕۆ پێشکه‌شی حوکوومه‌تی کردووه‌.

ده‌ستگه‌ی کۆچ  ڕێساکانی تایبه‌ت به‌ مافی مۆڵه‌تی په‌نابه‌ریی له‌گه‌ڵ بارودۆخی ناله‌باری ئه‌فگانستان ده‌گونجێنێت، به‌شێوه‌یه‌ک که‌ بوار بۆ کۆچهێنی ئه‌فگانی ده‌ڕه‌خسێت تا له‌ سویددا بمێننه‌وه‌. به‌ڕێوه‌به‌ری به‌شی یاساناسی له‌ ده‌ستگه‌ی کۆچ میاکێل ڕیبه‌نڤیک باس له‌ هۆکاری ئه‌م هه‌ڵویسته‌ نوێیه‌یان ده‌کات.

یاسای گروومینگ که‌ پار داهێنرا کاریگه‌رییه‌کی وای نه‌بووه‌ و ئه‌و جۆره‌ تاوانه‌نه‌ش که‌ ئه‌م یاسایه‌یان له‌ دژدا داهێنرا هێشتا به‌رده‌وامن، بۆیه‌ ڕه‌خنه‌ی لێ گیراوه‌. ماتس ئاندێرشۆن ده‌ڵێت شتی وا ئه‌گه‌ر له‌نزیک جێیه‌کی دووسه‌د مه‌تر دوور له‌ نشینگه‌یه‌ک ڕووی بدایه‌ که‌ ‌منداڵ بۆ نموونه‌ خۆڵه‌په‌تانێی لێ ده‌که‌ن، که‌س ڕه‌وتاری که‌سێکی گه‌وره‌ساڵی وای په‌سه‌ند نه‌ده‌کرد.

به‌فر و ڕه‌شه‌با کێشه‌یه‌کی زۆری له‌ زۆربه‌ی ناوچه‌کانی سویددا ناوه‌ته‌وه‌، له‌ باشوری سوید و ڕۆژئاوایدا ماشێن، ئۆتۆبوس، ماشێنی بارهه‌ڵگر و شه‌مه‌نه‌فه‌ر ڕێگه‌یان لێگیراوه‌ یان هه‌ر ناتوانن له‌ شوێنی خۆیان بجوڵێن. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ ڕێگه‌ی هاتوچۆی فڕۆکه‌ش وه‌ستانی تێکه‌وتووه‌ و نموونه‌ فرۆکه‌خانه‌ی سکاڤستایه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی نێشیۆپینگ و له‌ بۆته‌نڤییکه‌ن حه‌وت پاپۆڕ له‌ سه‌هۆڵا گیریان خواردووه‌.

دیارده‌ی پشکنینی لاوانی گه‌ڕه‌که‌ په‌راوێزه‌کانی وه‌ک گۆتوسوندای ئوپسالا و ڕوسه‌نگۆردی مالمیۆ له‌لایه‌ن پۆلیسه‌وه‌ له‌ زیادبووندایه‌، کارێک که‌ لاوانی ئه‌و ناوچانه‌ی بێزار کردووه‌ و هه‌ست به‌ سوکایه‌تیپێکردن ده‌که‌ن.

برگیتا ئۆلسۆن وته‌بێژی تایبه‌ت به‌ پرسی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ سه‌ر به‌ حیزبی گه‌لی لیبرال ئه‌مڕۆ کرایه‌ وه‌زیری یه‌کیه‌تیی ئه‌ورووپا. ئه‌م پۆسته‌ی ئۆلسۆن وه‌ریگرتووه‌ پێشتر سیسیلیا مالمستریۆمی سه‌ر به‌ مۆدێراته‌کان کاری تێدا ده‌کرد که‌ له‌م دواییه‌دا ئه‌و پۆسته‌ی جێ هێشت و بووه‌ کۆمیسیۆن یاخود نوێنه‌ری سوید له‌ یه‌کیه‌تیی ئه‌ورووپادا.

به‌ره‌ی سه‌وزوسوور له‌ سۆسیالدیموکراته‌کان، ژینگه‌ و چه‌پ ئه‌مڕۆ ڕێکه‌وتنی خۆیان  له‌سه‌ر سیاسه‌تی خانوبه‌ره‌ ڕاگه‌یاند. له‌به‌شێکی ئه‌وڕێکه‌تنهدا هاتووه که‌ ده‌بێت ڕێساکانی تایبه‌ت به‌ گۆڕینی خانووی کرێ بۆ خانووی موڵک توند بکرێته‌وه‌ و هه‌ر سێ حیزبه‌که‌ داوایان کردووه‌ که‌ دووجای ڕێژه‌ی ئه‌مڕۆ ژماره‌ی خانووی کرێ به‌ پاره‌ی حوکوومه‌ت و له‌سه‌ر مه‌رجه‌کانی ژینگه‌ پارێزی بینا بکرێن.

یه‌کێک له‌ ئه‌کته‌ره‌ ناودارو سه‌رکه‌وتووه‌کانی کورده‌ و ئه‌مجاره‌ ڕۆڵی پیاوێک ده‌بینێت له‌ ده‌ورانی سه‌دام حسێنا ‌ بۆ ئازادی تێ ده‌کۆشێت، ئه‌حمه‌د سالار که‌ ئه‌مڕۆ گه‌شته‌ سوید له‌ شانۆگه‌ری پاسه‌وانا بیره‌وه‌رییه‌کانی خۆی وه‌ک کوردێک  له‌ماوه‌ی زیاد له‌ سی ساڵ حوکمی سه‌داما ده‌گێڕێته‌وه‌ و تێیدا چه‌وسانه‌وه‌ی ژن و جه‌نگ و هه‌ژاریی سێ ته‌وه‌ری سه‌ره‌کین. به‌ڵام  له‌و تاریکیانه‌وه‌ و له‌ مۆنۆلۆگه‌که‌یدا ئه‌حمه‌د سالار رووناکی ده‌بینێت و هیوا ده‌به‌خشێته‌وه. شانۆگه‌ریی پاسه‌وان که‌ له‌ نوسینی دڵشاد مسته‌فایه‌ و له‌ ده‌رهێنانی ئه‌رسه‌لان ده‌روێشه‌ له‌ ڕۆژی پێنجی ئه‌م مانگه‌وه‌ تا پانزه‌ی فێبرواری له‌ چه‌ندین شاری سوید نمایش  ده‌کرێت.

سه‌رباری ئه‌و باره‌ ناهه‌مواره‌ی ئێستای بازاڕی کار، چاوه‌ڕێ ده‌کرێت ساڵی 2010 ه‌ ساڵی هات بێ بۆ کار و کاردۆزگه‌، ئاربێتسفیۆرمێدلینگه‌ن، چاوه‌ڕێ ده‌که‌ن ملیۆن و نیوێک کار بێته‌‌ بازاڕاوه‌، مه‌رج نییه‌ ئه‌و کارانه‌ نوێ بن به‌ڵکه‌ هه‌ندێک که‌س بواری کاره‌کانیان ده‌گۆڕن و بوار بۆ که‌سانی نوێ ده‌که‌نه‌وه‌ ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ که‌سانێکی زۆر خانه‌نشین ده‌بن 

مارگۆت ڤالستریۆم که‌ پێشتر نوێنه‌ری سوید بوو له‌ یه‌کییه‌‌تی ئه‌ورووپادا له‌لایه‌ن سه‌رۆکی ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کانه‌وه‌ پۆستێکی نوێی وه‌رگرتووه‌ وه‌ک ‌ نوێنه‌ری تایبه‌ت به‌ پرسه‌کانی ئه‌و ژنانه‌ی که‌ به‌هۆی جه‌نگه‌وه‌ دووچاری چه‌وسانه‌وه‌ و ئازاردان دێت.

خه‌باتی فێرگه‌کانی سویدی دژی گێچه‌ڵپێکردن به‌ قوتابیان، له‌ لێکۆڵینه‌وه‌ی پشکنه‌ری فێرگه‌کاندا سه‌رکه‌وتوو نه‌بوو. ئازاردانه‌کان هه‌روا به‌رده‌وامن و بوونه‌ته‌ به‌شێک له‌ ژیانی قوتابیان. پشکنه‌ری فێرگه‌کان له‌ نزیکه‌وه‌ له‌ په‌نجا فێرگه‌ی کۆڵیوه‌ته‌وه‌ کە‌ ٤٢ یان سەر بە کۆمۆنەکانن. بێجگە لە یەکیان، لە هەوویاندا کەمایەسیی زۆر گەورە دەبینرێن و ڕەفتاری قێزەوەن دژ بە منداڵانی هاوپۆل. فێرگەکان بە پێی یاسا، لە ناوخۆدا، بەرپرسی پێشگرتن بە ئازاردان و گێچەڵپێکردنن. ئێستاش دەبێ ئەو فێرگانە لە ماوەی چەند مانگدا سیاسەتێکی خێرای چاکسازانە بۆ ئەو کەمایەسییانە بگرنە بەر و ئاکامەکەی ڕاگەیەنن.

به‌پێی دوایین لێوه‌کۆڵینی تایبه‌ت به‌ ئاستی فێرکردنی فێرکاری له‌ فیرگه‌ سوێیه‌کاندا ئاشکرا بووه‌ که‌ گوتنه‌وه‌ی بیرکاری له‌ فێرگه‌ سوێیه‌کاندا یه‌کجار دوا که‌وتووه‌.  ئه‌مه‌ به‌ لای وه‌زیری فێرگه‌ و په‌روه‌رده‌ یان بیۆرکلونده‌وه‌ مایه‌ی نیگه‌رانییه‌ و ده‌ڵێت بیرکاری یه‌کێکی ئه‌و وانه‌یانه‌یه‌ که‌ زۆری لێ دوا که‌وتووین، به‌ڵام چون بابه‌تێکی زۆر گرنگه‌، بۆیه‌ پێویستی به‌ کار یه‌کجار درێژخایه‌نه‌.

له‌م پانزه‌ ساڵه‌ی دواییدا سوێد له‌ پله‌به‌ندیی وڵاتاندا گه‌لێک خوار که‌وتووه‌، ئه‌مه‌ش هه‌موو فێرگه‌یه‌کی گرتووه‌ته‌وه‌ ـ له‌ ناوه‌ندییه‌وه‌ تا دواناوه‌ندی و له‌ فێرخوازی باشه‌وه‌ بگره‌ تا فێرخوازی خراپ. ئه‌م خراپبوونه‌ی ئاستی زانیاریی فێرخوازه‌کان له‌و کاته‌وه‌ به‌رپا ده‌بن که‌ سیستمی په‌روه‌رده‌ی سوێد گۆڕانی به‌سه‌ردا هات، بۆیه‌ کاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ که‌ فێرگه‌ سه‌رله‌نوێ دابڕێژرێته‌وه‌ و بۆیه‌شه‌ نه‌خشه‌ی نوێی په‌روه‌رده‌ ئاماده‌ کراوه‌ و وه‌زیری فێرگه‌ و په‌روه‌رده‌ یان بیۆرکلوند ده‌یه‌وێت تاقیکردنه‌وه‌ی سه‌رانسه‌ریی بیرکاری له‌ پۆلی سێی سه‌ره‌تاییه‌وه‌ بکرێت و له‌ زانکۆی فێرکار و مامۆستایاندا ـ که‌ فێرکاری داهاتووی قۆناخی سه‌ره‌تایی و ناوه‌ندییان لێ ده‌رده‌چن بڕیار وایه‌ بیرکارییه‌کی زیاتر له‌وه‌ی ئه‌مڕۆیان لێ بخوێندرێت، به‌ڵام نه‌ک ئه‌وانه‌یان که‌ وانه‌ی بیرکاری ناده‌نه‌وه‌.

پزیشکێکی نه‌خۆشخانه‌ی ئاسترید لیندگرێنی منداڵان له‌ سۆڵنا له‌ ستۆکهۆلم ئه‌مڕۆ به‌ گومانی کوشتنی بێمه‌به‌ست دادگایی کرا. سه‌رۆک به‌ش له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئاسترید لیندگرێن ،باربرو فرێدێن، پێشوازی له‌ بڕیاری دادگایی کردنه‌که‌ ده‌کات و ده‌ڵێت لێکۆڵینه‌وه‌کان به‌ گومانی کوشتنی بێمه‌به‌ست له‌ ڕوداوێکی وا ترسناک ماوه‌یه‌کی زۆر به‌ نهێنی ئه‌نجام دراوه‌، له‌م دادگاییه‌وه‌ چیتر بۆ هه‌موان ڕوون ده‌بێته‌وه و گرنگه‌ بزانین‌ هۆکاری ئه‌و مردنه‌ چی بووه‌.

ژماره‌ی سکاڵای تایبه‌ت به‌ تاوان له‌ زیادبووندایه‌ و له‌هه‌مانکاتدا و به‌راورد به‌ ساڵی 2007 که‌سانێکی که‌متر دووچاری تاوان بونه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ ڕاپۆرتێکی نوێی ئه‌نجومه‌نی به‌رگرتن له‌ تاوان ،برۆتسفیۆرێبیگاندێ ڕۆدێت، نیشانی داوه‌ که‌ پشت به‌ ڕاپرسییه‌ک له‌گه‌ڵ 14 هه‌زار هاوڵاتی ده‌به‌ستێت. به‌و پێیه‌ له‌سه‌دا بیستوچواری ئه‌و که‌سانه‌ی به‌شداری ڕاپرسییه‌که‌ بوون له‌ماوه‌ی ساڵی 2008 دا تاوان دژیان ئه‌نجامدراوه‌، واتا له‌سه‌دا دوو که‌متر به‌راورد به‌ ساڵی 2007.

ئه‌مڕۆ دادگایی ئه‌و پیاوه‌  شه‌ستوسێ ساڵانه‌ ئوگیورییه‌ ده‌ست پێ ده‌کاته که‌ گومانی  ئه‌وه‌ی لێ ده‌کرێت سیخوڕی به‌سه‌ر په‌نا‌به‌رانی ناو سویده‌وه‌ کرد بێت. له‌ زاری پارێزه‌ری گشتی  توماس لیندسترانده‌وه‌ ئه‌و که‌سه‌ له‌سه‌ر ئه‌رکی ڕژێمی چینی ڕاپۆرتی سیخوڕیی له‌سه‌ر ئه‌و په‌نابه‌ره‌ ئوگیوریانه‌ گه‌یاندوه‌ که‌ له‌ سویدا ده‌ژین.  بۆ نموونه‌ ڕاپۆرتی له‌سه‌ر یه‌کێک له‌و زیندانیانه‌ی گوانتانامۆ داوه‌ که‌ ئێستا له‌ سویددا مۆڵه‌تی مانه‌وه‌ی هه‌میشه‌یی وه‌رگرتووه‌.

‌ ژماره‌ی ئه‌و لاوانه‌ی دوای ئاماده‌یی به‌ره‌ و‌ خوێندنی باڵا به‌رده‌وام ده‌بن به‌پێی شوێنی نیشته‌جێ بوونیان ده‌گۆرێت. له‌ کۆمۆنی داندرید له‌ باشوری ستۆکهۆلم له‌سه‌دا شه‌ستی لاوانی بیستویه‌ک ساڵانه‌ له‌ زانکۆ ده‌خوێنن به‌راورد به‌ ته‌نها له‌سه‌دا هه‌شت له‌ لاوانی کۆمۆنی مونکفۆرش له‌ هه‌رێمی ڤارملاند. ئه‌م زانیارییانه‌ له‌ به‌دواداچونێکی ده‌ستگه‌ی کاروباری خوێندنگاباڵاکان ده‌ری خستووه‌ که‌ هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به‌وه‌ کردووه‌ که‌ ژماره‌ی ئه‌و کچانه‌ی خوێندنی باڵا ده‌خوێنن له‌ کوڕان زۆرتره‌، له‌سه‌دا 37 ی کچانی بیسوتیه‌ک ساڵانه‌ ده‌ستیان به‌ خوێندنی باڵا کردووه‌ به‌رامبه‌ر به‌ له‌سه‌دا 26 ی کوڕان.